WOLNE SŁOWO: „Literatura na Uchodźctwie” – premiera antologii ICORN

  • 22.01.2026 | 18:00

Zapis rozmowy do odsłuchu na Spotify

Podczas pierwszego w tym roku spotkania w ramach cyklu Wolne Słowo gościliśmy czwórkę pisarzy przebywających obecnie w Polsce w ramach rezydencji Międzynarodowej Sieci Miast Schronienia (ICORN): Zulemę Gutiérrez i Javiera L. Morę (Gdańsk), Rabigül Erkmen (Warszawa) oraz Andreja Chadanowicza (Wrocław). Spotkanie poprowadziła Justyna Czechowska, tłumaczka i członkini zarządu Polskiego PEN Clubu.
Pretekst do rozmowy stanowiła wydana przez Willę Decjusza antologia „Literatura na Uchodźctwie”, w której znalazły się teksty rezydentów przełożone na język polski. Wydarzenie to było zatem wyjątkową okazją, żeby usłyszeć fragmenty ich twórczości w oryginale oraz poznać kontekst, w jakim je napisano. Ponadto, dzięki doświadczeniu zaproszonych twórców nie tylko jako pisarzy, tłumaczy i badaczy, ale także aktywistów pochodzących z krajów, gdzie prawa człowieka i wolności obywatelskie – w tym wolność słowa – są naruszane, spotkanie pozwoliło lepiej zrozumieć, jak skutecznie wspierać głosy obywateli z krajów znajdujących się pod reżimem oraz przedstawicieli prześladowanych mniejszości.
Link do antologii znaleźć można tutaj:
https://www-dev.willadecjusza.pl/…/Literatura_na…
Kopie fizyczne książki są dostępne w księgarni Tajne Komplety.
Grafika pochodzi z antologii „Literatura na Uchodźctwie”, którą ilustrowała Lesia Pcholka

Andrej Chadanowicz – białoruski poeta, tłumacz i literaturoznawca. Jest autorem 12 tomów poetyckich i książki poetyckiej dla dzieci. W Polsce ukazał się zbiór jego wierszy Święta nowego rocku oraz Zabawy fantomowe. Tłumaczył na białoruski m.in. Kochanowskiego, Mickiewicza, Norwida, Gałczyńskiego, Świerszczyńską, Miłosza, Szymborską. Należy do Związku Białoruskich Pisarzy, Białoruskiego PEN Clubu i Polskiego PEN Clubu. Za tłumaczenia literatury polskiej otrzymał Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz Nagrodę Polskiego PEN Clubu. W wyniku represji politycznych został zmuszony do opuszczenia Białorusi. Pozbawiony możliwości nauczania tam literatury, założył kanał na YouTube, na którym publikuje swoje wykłady. Rezydent ICORN w Krakowie (2022), Gdańsku (2023), a od 2025 we Wrocławiu.

Zulema Gutiérrez – poetka, pisarka i artystka-samouk specjalizująca się w technice kolażu. Wydała zbiory poezji Islas que intentan salvarse (2011), Sentada junto a los crisantemos (2015), Danza alrededor del fuego (2019), Metralla (2019) i Técnicas de control (2024) oraz książkę dla dzieci El sentimiento más importante (2017). Jej teksty publikowane były również w rozmaitych magazynach i antologiach, zarówno na Kubie jak i poza jej granicami. Współpracuje z projektem recyklingu kulturalnego KTP-3. Rezydentka ICORN w Gdańsku w latach 2025-2026.

Javier L. Mora – poeta, krytyk, tłumacz i redaktor. Opublikował, między innymi, zbiór tekstów Matar al gato ruso y otros ensayos (2018, 2022, 2024) oraz tomiki poezji Examen de los institutos civiles (2012), Ablandar una lengua (2020) i Exhibiciones (2021). Tłumaczył włoskich autorów takich jak Matteo Fantuzzi (El portero suplente y otros poemas, 2014) i Edoardo Sanguineti (Wirrwarr, 2019). W 2017, we współpracy z Ángelem Pérezem, zebrał i opatrzył przedmową Long Playing Poetry. Cuba: Generación Años Cero – antologię prezentującą teksty autorów jego pokolenia. Związany z projektem KTP-3. Rezydent ICORN w Gdańsku w latach 2025-2026.

Dr Rabigül Erkmen – badaczka, pisarka i aktywistka zajmująca się prawami człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem języka, kultury i sytuacji Ujgurów. Tytuł doktory Turkologii zdobyła na Uniwersytecie Hacettepe w Turcji, broniąc pracy o Ujgurskich manuskryptach z kolekcji Gunnara Jarringa w Szwecji. W latach 2019-2023 uczyła języka ujgurskiego na tym samym uniwersytecie, a od 2020 uczy także w szkole online, którą współzałożyła. W 2021 pracowała przy badaniach prowadzonych przez Fundację Badań Polityki Gospodarczej Turcji (TEPAV), gdzie współtworzyła raport z prześladowań Ujgurów. Regularnie pisze również do magazynu dla dzieci promującego ujgurską kulturę. Od 2024 roku rezydentka ICORN w Warszawie.

Justyna Czechowska – literaturoznawczyni, animatorka kultury, tłumaczka ze szwedzkiego i norweskiego, autorka artykułów, antologii i wywiadów. Współzałożycielka Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. Jest laureatką Nagrody im. Wisławy Szymborskiej 2018 za przekład książki Linn Hansén „Przejdź do historii” oraz stypendystką Towarzystwa Miłośników Twórczości Selmy Lagerlöf (Selma Lagerlöf-sällskapet). W 2023 roku Akademia Szwedzka uhonorowała ją nagrodą dla tłumaczy literatury szwedzkiej. Od 2015 r. współtworzy program festiwalu Odnalezione w tłumaczeniu. W Stowarzyszeniu w latach 2016-2018 przewodnicząca kapituły nagrody Lew Hieronima, a między 2017 a 2020 rokiem prezeska STL. W latach 2021-2025 zasiadała w zarządzie CEATL. Członkini Unii Literackiej i Polskiego PENclubu.

 

udostępnij: