Rozmowa o emigracjach, migracjach i nierównościach klasowych | Paradoksy istnienia 9
Pretekstem do rozmowy m.in. o nierównościach klasowych, o doświadczeniu emigracji zarobkowej, o migracjach: tych zewnętrznych i wewnętrznych oraz o uprzywilejowanych i upokarzanych na rynku pracy, będzie książka Anny Zawadzkiej pt. „Gorycz” (Wydawnictwo Czarne, 2025).
Naukowczyni z Warszawy wyjeżdża do pracy fizycznej w Niemczech. Eksperyment badawczy? Artystyczny performans? Dla Anny Zawadzkiej to po prostu życiowa konieczność. Gdy zatrudnia się jako robotnica niewykwalifikowana przy pielęgnacji ogrodów w Berlinie, znajomi z Warszawy unoszą brwi ze zdumienia albo mówią: „Zazdroszczę, odpocznie ci głowa”. Ale głowa nie odpoczywa. Praca okazuje się ciężka i wyjaławiająca, a jako migrantka z Europy Wschodniej, w dodatku słabo mówiąca po niemiecku, Zawadzka jest nieustannie dyscyplinowana i upokarzana.
„Gorycz” to nie tylko opowieść o trudach prekarnego życia na obczyźnie, ale także oskarżenie wobec inteligenckich elit III RP, beneficjentów transformacji i „ludzi z dobrych domów”. Ci, którzy mienią się postępowymi i oświeconymi – zauważa gorzko Zawadzka – okazują się zazwyczaj absolutnie ślepi na różnice klasowe. Czy dotknie ich jednak klasowy gniew? „Gorycz”, będąc wstrząsającym osobistym świadectwem, stawia także pytanie o to, czy resentyment może stanowić źródło politycznego buntu.
„Jeśli chce się tę książkę przeżyć, to trzeba zaufać autorce – pisze Magdalena Nowicka-Franczak (tygodnikpowszechny.pl, 27 listopada 2025). – Długo więziony krzyk zrywa się ze smyczy i rozrywa powierzchnię zadrukowanej słowami kartki. Nie jest kierowany do Niemców, do których pisała niewysłane listy. Ten wrzask jest do ludzi urządzających się w kapitalizmie, którzy mają przywilej patrzenia z góry na »roboli« z Polski czy Ukrainy. To skarga na tych, którzy widzą, ale zamykają się oczy”.
Spotkanie w ramach cyklu Paradoksy istnienia, który podejmuje temat kondycji człowieka i społeczeństw, zwracając uwagę na pęknięcia, punkty zapalne, na to, co dysfunkcyjne i co znormalizowane.
Rozmowę poprowadzi Paweł Szopowski.
Organizatorami spotkania są Gdańskie Targi Książki (Jednostka Kultury sp. z o.o.) i Europejskie Centrum Solidarności.
Anna Zawadzka – socjolożka, ogrodniczka i kulturoznawczyni. Autorka m.in. książek „Ten pierwszy raz. Konstruowanie seksualności” (2015) oraz „Więcej niż stereotyp. »Żydokomuna« jako wzór kultury polskiej” (2023). Profesorka w Instytucie Slawistyki PAN. Członkini London Centre for the Studies of Contemporary Antisemitism oraz oraz Ośrodka Studiów Kulturowych i Literackich nad Komunizmem IBL PAN. Obecnie mieszka w Polsce.
Paweł Szopowski – pomysłodawca i współorganizator Gdańskich Targów Książki, za których powołanie wraz z Magdaleną Kalisz został uhonorowany nagrodą Splendor Gedanensis (2018). Wydawca i koordynator serii przewodników po polskich miastach „Ogarnij Miasto”. Związany z wydawnictwami Karta (2025) i „Dowody” (2014-2022). Współtworzył Sztukę Wyboru w Gdańsku-Wrzeszczu, będącą połączeniem kawiarni, księgarni, galerii sztuki i sklepu z polskim wzornictwem oraz prywatnego domu kultury (2015-2024). Był członkiem Rady Kultury Gdańskiej (2019-2023).
